YAPDÖKSAN DEMİR ÇELİK Davetiyecim Konya Oto Konya Oto
Facebook

Amasya

Amasya, Karadeniz Bölgesi'nde Amasya ilinin merkezi olan kenttir.

 

Ülke Türkiye
İl Amasya
Coğrafî bölge

Orta Karadeniz

Yüzölçümü
 - Toplam

1.729 km2 (667,6 mi2)

Rakım 411 m (1.348 ft)

Nüfus (2014)

 - Toplam 135,950
 - Kır 37,015
 - Şehir 98,935
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 05000
İl alan kodu 358
İl plaka kodu 05

 

 

 Orta Karadeniz Bölümü'nde yer alır. Anadolu'nun eski yerleşim alanlarından biridir. Hititlerden başlayarak çeşitli uygarlıkların merkezi olmuştur. Kentin bilinen en eski adı, söylendiği biçimi ile günümüze kadar hiçbir değişikliğe uğramadan gelen Amasya’dır. Eski kayıtlarda ve buluntularda Amesseia - Amacia - Amaccia ismi okunmaktadır. Amasya isminin açık bir şekilde okunduğu, Pers,Pontos ve Roma İmparatorluğu dönemlerinde ticarette kullanılan gümüş ve bronz sikkeler (paralar) üzerinde görmek mümkündür.

Bazı sikkeler üzerinde Amaccia veya Amacia isimlerine rastlanılmaktadır. Amasya’nın fethinden önce ve sonrasında da Türkler, Amasseia’yı veya Amaccia, Amacia Türkçede söylendiği gibi Amasya yapmışlardır.

Tahminen MÖ 60 ve MS 19. yıllarda Amasya'da doğduğu bilinen ve Coğrafya ilminin mucidi olarak tanınan Strabon, yazdığı ünlü coğrafya kitabında Amasya’dan Amasseia olarak söz etmektedir.

Tarihçe

Etimoloji

Strabon'a göre Amasya ismi, burada yaşamış olan bir Amazon kraliçesi olan Amasis'den gelmektedir. Bulunan Yunan ve Roma sikkelerinde görüldüğü üzere isim zamanla Αμάσεια, Amaseia, Amassia ve Amasia olarak değişmiş ve sonunda Türkler Amasya olarak adlandırmışlardır. Amasya'da bugüne kadar 19 farklı devletin yaşadığı söylenmektedir.

Türk Tarihinde Amasya

Osmanlı İmparatorluğu döneminde birçok padişah Amasya'da dünyaya gelmiş ve şehzadelik yapmıştır. Bu sebeple Amasya'nın Osmanlı tarihi açısından da önemi büyüktür. I.Mehmet, II.Murat, Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim gibi padişahlar Amasya'da şehzadelik yapmışlardır. Özellikle 16.yüzyıla kadar olan dönemde birçok şehzade Amasyalı vali kızları ile evlenmiş, bunlardan çocuk sahibi olmuşlardır. Çelebi Mehmet'in eşi Kumru Hatun, II.Murat'ın eşi Yeni Hatun Amasyalılardır. Aynı zamanda Osmanlı'da 'Köprülüler Dönemi' olarak adlandırılan, sadrazamların otoritesinin arttığı dönemde gören alan Köprülü Fazıl Ahmed Paşa, Köprülü Mehmed Paşa, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, Köprülü Fazıl Mustafa Paşa, Merzifonlu Çalık Hacı Ali Paşa gibi sadrazamlar Amasya sınırları içinde dünyaya gelip yetişmişlerdir.

Milli Mücadelede Amasya

19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun'da başlayan Kurtuluş Savaşı'nın (Milli Mücadele)'nin ilk adımı, 12 Haziran 1919 tarihinde Mustafa Kemal'in Amasya'ya gelmesiyle devam etmiştir.

Kurtuluş mücadelesinin planları hazırlanmış, Erzurum Kongresi ve Sivas kongresi 'nin toplanmasına burada karar verilmiş, 22 Haziran 1919 tarihinde yayınlanan "Amasya Genelgesi" ile "Milletin İstiklâlini Yine Milletin Azim ve Kararı Kurtaracaktır" denilerek Milli Mücadele burada fiiliyata geçirilmiştir. Bu itibarla, Amasya, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda da ilk önemli adımın atıldığı yer olmuştur.

Coğrafi Yapı

Amasya Coğrafi Yapısı      

Amasya, Orta Karadeniz Bölümünün iç kesiminde 35° 00’ ve 36° 30’ Doğu Boylamları, 40° 15’ ve 41° 03’ Kuzey Enlemleri arasında yer alır.

Doğu' da Tokat İli' nin Erbaa İlçesi ve Yozgat İli; Kuzeyde Samsun İli'nin Çarşamba, Ladik, Havza ve Vezirköprü İlçeleri; batıda Çorum İli'nin Osmancık, İskilip ve Mecitözü İlçeleri; güney'de Tokat İli'nin Zile ve Turhal İlçeleri ile çevrilidir.

*YÜZÖLÇÜMÜ : 5.690 km2 

*RAKIM : 412 m.

OVALAR

OVANIN ADI

YERİ

YÜZÖLÇÜMÜ (Km2)

GELDİNGEN

MERKEZ

484

SULUOVA

SULUOVA

400

MERZİFON

MERZİFON

311

GÜMÜŞHACIKÖY

GÜMÜŞHACIKÖY

54

AKARSULAR

AKARSUNUN ADI

İL SINIRLARI İÇİNDEKİ UZUNLUĞU (Km)


DEBİSİ(M3/Sn)

YEŞİLIRMAK

140

151,4

TERSAKAN

37

6,92

ÇEKEREK

45

25,6

DELİÇAY

46

1,15

GÖLLER

İl'in tek Doğal Gölü, Taşova İlçesi sınırları içindek Borabay Gölü'dür. Gölü çevreleyen Orman,-çevreye, apayrı bir güzellik ve görünüm verir.

JEOLOJİK YAPI

Amasya İli arazisi Palaeozoik ve kısmen Mezozoik temel üzerinde yayılan daha genç formasyonlardan meydana gelmiştir. Zemin yapısı, Kalker yeşil kayalar ve yamaç molozları ile alüvyondan oluşmuştur.

Samsun çıkışı, Tersakan'ın doğu ve batısı ile Tokat çıkışında, zemin yapısı, Kireç Taşı'dır. Yapı'nın diğer bir özelliği de, Kalker Arazisi'nin geniş yer tutmasıdır. 

JEOMORFOLOJİK ÖZELLİKLER:

Amasya ve çevresinin genel görünümünde, dağlar ve dağları derin bir şekilde yaran vadiler dikkati çeker. İl topraklarını bir uç ‘tan bir uca geçen Yeşilırmak Vadisi ve kolları boyunca, ovalar ve darboğazlar yer almaktadır.

İKLİM

Amasya, bulunduğu konum itibariyle bir geçiş iklimine sahiptir.

YILLIK ORTALAMA SICAKLIK: 13,3 C

YILLIK ORTALAMA YAĞIŞ MİKTARI: 451,1 mm. 

ORTALAMA YAĞIŞLI GÜN SAYISI: 104

ORTALAMA AKTÜEL BASINÇ: 967,6 milibar

 

İL VE ÇEVRESİNİN COĞRAFİ DURUMU

Coğrafi Konum:

 

Karadeniz Bölgesi'nin Orta Karadeniz Bölümü ve Ülke toplam alanının % 07'sini kaplayan Amasya, 35°00', 36°30' doğu boylamları, 40 °15', 41°03' kuzey enlemleri arasında kalan 5690 km2'lik bir alana sahiptir. Doğuda Tokat, güneyde Tokat ve Yozgat, batıda Çorum, Kuzeyde Samsun illeriyle çevrilidir. İl'de merkez ile birlikte 6 ilçe, 22 belde ve 348 köy bulunmaktadır. 2000 Genel Nüfus Sayımına göre Amasya'nın toplam nüfusu 365 231,il merkezi ise 74.394'dür. Nüfus yoğunluğu km2'ye 64.18 kişidir. İl merkezinde rakım 411.69 metredir.

FİZİKSEL ÖZELLİKLER:

Yerşekilleri: İl'in yüzölçümü 5690 km2'dir. Ortalama rakamı 592 metredir. Başlıca dağlarının yüksekliği; Akdağ 2062m. Tavşan Dağı 1200m., İngöl Dağı 1884 m., Kosacık Tepesi 1200m. Kırklar Dağı 1910m., Karaman ve Lokman Dağı 800m., Ferhat Dağı 780m., 'dir.

Ovalar: Amasya, Yeşilırmak kolları, sulama amaçlı gölet ve barajları ile sulanan verimli ovalara sahiptir. Bunlardan başlıcaları şunlardır:

Geldingen 484 km2 470 m. Yüksekliğindedir.

Suluova 400 km2 151 m. Yüksekliğindedir.

Merzifon 311 km2 755 m. Yüksekliğindedir.

Gümüşhacıköy 54 km2 760 m. Yüksekliğindedir.

Akarsular: Amasya'nın en önemli akarsuyu Yeşilırmak'tır. Sivas'ın Köse Dağı'ndan doğar, İl arazisine güneyden girerek Kayabaşı mevkiinden 256 km. uzunluğundaki Yozgat topraklarından doğan Çekerek Çayı ile birleşir. Amasya'nın içinden geçerek Ladik Gölü'nden çıkan Ters akan çayı'nı alarak Samsun topraklarından Çarşamba'dan Karadeniz'e dökülür.

Göller: İl'in en önemli gölü il merkezine 63 km uzaklıkta Taşova ilçesi Göl beyli beldesine 1050 m. Rakımlı bir set gölü olan Bora Bay Gölü, 900x300m. Alan ve 30m. Derinliğine sahiptir. Tabiat harikası olan bu gölün etrafında dinlenme tesisleri bulunmaktadır.

Baraj ve Baraj Gölleri: Amasya İl sınırlarında büyük baraj yoktur. Ancak gölet ve sulama amaçlıları şunlardır:

Merkez: Ortaköy, Doğan tepe, Bağlıca

Gümüşhacıköy: Çiftli, İmdirler, Ayvalı

Hamamözü: Yeniköy

Merzifon : Ortaova, Çatalkaya, Alişar, Çobanören, Hırka, Kayadüzü, 100. Yıl, Çayırözü, Diphacı, Uzunyazı, Yeşilören, Şeyhyeni, Çavundur, Sarıbuğday, Paşa

Suluova : Kolay I, Kolay II, Oğulbağ, Bayırlı, Yedikır

Taşova : Uluköy, Kızgüldüren ve Kırkharman

Ormanlar: İlmerkezinin kuzey kesimlerinde Akdağ ve Kara Ömer Dağları bulunmaktadır. Bu dağlarda 600 metreden başlayan ve 1200 metreye kadar devam eden yüksekliklerde; kızılçam, meşe, karaçam, kayın ve ardıç gibi ağaç türleri bulunmaktadır.

İKLİM:

Karadeniz iklimi ile kara iklimi arasında bir geçiş iklim hüküm sürer. Yazları kara iklimi kadar kurak, Karadeniz iklimi kadar yağışlı değildir. Kışları ise karadeniz iklimi kadar ılıman, kara iklimi kadar sert değildir.

İklim

İlde Karadeniz iklimi - kara iklimi arasında bir geçiş iklimi hüküm sürer. Yazları kara iklimi kadar kurak, Karadeniz iklimi kadar yağışlı değildir. Kışları ise Karadeniz iklimi kadar ılıman, kara iklimi kadar sert değildir. Ayrıca Yeşilırmak ve vadinin verdiği yumuşatıcı etki de yadsınamaz boyuttadır. Kış mevsiminde vadinin verdiği özellikten dolayı yükseklerde kar olsa bile şehir merkezinde kar etkisizdir.

NÜFUS:

Yıl

Toplam

Şehir

Kır

1965

93.718

34.168

59.550

1970

98.276

36.646

61.630

1975

102.125

41.496

60.629

1980

113.671

48.066

65.605

1985

120.607

53.431

67.176

1990

121.082

57.288

63.794

2000

133.207

74.393

58.814

2007

132.646

85.851

46.795

2008

128.703

82.200

46.503

2009

132.010

86.667

45.343

2010

143.635

99.905

43.730

2011

133.158

90.665

42.493

2012

133.133

91.874

41.259

2013

134.434

96.220

38.214

2014

135.950

98.935

37.015